Synode van Dordrecht

De Synode van Dordrecht (1618-1619) is van grote waarde geweest voor de kerken in Nederland. Het was de eerste Nationale Synode na de Hervorming van 1517 en na het begin van de 80-jarige opstand tegen Spanje. In deze opstand was de politieke zelfstandigheid in het geding maar tegelijkertijd de godsdienstvrijheid. De twist tussen Arminianen en Calvinisten liep in de kerk hoog op.

Ook op het staatkundige terrein werkten de tegenstellingen door, zodat de Staten meermalen op de rand van een burgeroorlog stonden. De Synode van Dordrecht moest een oordeel uitspreken over het conflict. Op deze synode waren naast afgevaardigden uit de vaderlandse kerken ook afgevaardigden uit het buitenland aanwezig. Tegenover de leer van de kerk zoals de Calvinisten die leerde: alleen de genade van God kan de mens redden, stelden de Arminianen de vrije wil van de mens ten opzichte van God. De mens zou voor zijn eigen redding kunnen zorgen.

De leer van de Arminianen werd veroordeeld. De veroordeling en de argumenten daarvoor werden vastgelegd in de Vijf Artikelen tegen de Remonstranten, ook wel genoemd de Dordtse Leerregels. Dit document is sindsdien een belangrijk belijdenisdocument van de Gereformeerde kerken. Na de synode-uitspraken bleef het nog heel lang onrustig in het land door de tegenstellingen op dit terrein. Op last van de Hoogmogende Heren Staten-Generaal  der Verenigde Nederlanden besloot de Synode om een complete Bijbelvertaling te verzorgen. Deze eerste complete Bijbelvertaling, onder kerkelijke auspiciën was een belangrijk middel voor groei van het geloofsleven in deze landen. Ieder kon nu het evangelie zelf lezen in eigen taal, en niet in het onbegrijpelijke Latijn, dat de vroegere kerken hanteerden. Deze Statenvertaling is bovendien van onschatbare waarde geweest voor de ontwikkeling van de Nederlandse taal. Veel woorden die nu nog in gebruik zijn, zijn ontleend aan deze oude vertaling.

De Synode stelde ook een Kerkorde op. Een aantal regels voor het samenleven van de zelfstandige Gereformeerde kerken: de Dordtse Kerkorde. De huidige kerkorde van de Gereformeerde Kerk is nog steeds in hoofdzaak gelijk aan deze Dordtse Kerkorde. Waarom werd deze Synode destijds uitgerekend in Dordrecht gehouden? Veel eerder werd al, zoals genoemd, in 1573 een regionale kerkvergadering, een classis gehouden. In 1582 werd een eerste regionale synode in Dordt gehouden. In het Hof van Holland werd in 1572 de eerste vrije Statenvergadering gehouden. Dordrecht had al sinds 1220 stadsrechten (de oudste stad van Holland) en was al vroeg een welvarende handelsstad. Het was een relatief veilige stad, op het eiland van Dordrecht. Vijanden konden vroegtijdig gesignaleerd worden. Goedwillende lieden, afgevaardigden e.d. konden over water de stad gemakkelijk bereiken.

Vele jaren later, in 1834, men noemde kerken toen Hervormd, feitelijk was het een staatskerk, ontstond er opnieuw een breuk. Aanleiding was onder meer de vergaande centralisatie van de kerkelijke organisatie. Feitelijk werd de kerk “geregeerd” naar politiekstaatkundig model. Velen scheidden zich af van de Hervormde kerk en noemden zich weer Gereformeerde Kerk. In de eerste tijd sprak men van Afgescheidenen. In de loop van de 19e eeuw onttrok opnieuw een groep zich aan de Hervormde kerk en deze groep sloot zich later aan bij de Gereformeerde Kerken. Dit waren de Dolerenden. In 1944 ontstond er weer een breuk in de kerk: de Vrijmaking. Aanleiding was de leer over de betekenis van de doop van kleine kinderen.

Aanvullende gegevens